تکمیل سد خورشیدآباد مشگین‌شهر نیازمند ۳۰ میلیارد ریال اعتبار است

۷۰ درصد واحدهای مسکونی روستایی مقاوم‌سازی شده است

مجموعه ۴۰ تنی پرورش ماهیان سردآبی در مشگین شهر افتتاح شد

۳۰ هزار پرونده با مصالحه در اردبیل مختومه شده است

تحقق ۹۰ درصدی برنامه‌های ابلاغی اداره استاندارد اردبیل

افزایش سرعت وزش باد در اردبیل/بارش برف در ارتفاعات انتظار می رود

توسعه و محرومیت‌زدایی روستاها در اولویت قرار گیرد

هنرمندان اردبیلی جوایز جشنواره تئاتر فجر را درو کردند

گردشگری مشکین شهر باید ها و نبایدها

واریز ۱۶۵ میلیارد تومان به حساب شهرداری‌ها برای توسعه عمرانی شهر

تعرفه گاز در مشگین‌شهر باید تغییر یابد

«امیر رجبی» مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی اردبیل معرفی شد

کد خبر: 14317 | تاریخ انتشار: 19:20:02 - شنبه 16 آبان 1394 | 5 نظر | |

نصر اله یعقوبی خیاوی:

تاریخچه عزاداری در ایران و مشکین شهر

ایلقار نیوز: تا انقراض سلسله بنی عباس آثاری ازعزاداری منظم برای امام حسین (ع) وجود نداشت نصراله یعقوبیبا روی کار آمدن دولت آل بویه از سال 352 ه-ق به فرمان معزالدوله دیلمی عموی عضدالدوله روز عاشورا بازارها و کلیه امور تجاری تعطیل گردید و در کلیه رهگذرها ومعابر عمومی آب در اختیار مردم گذاشتند و شهر را با پرچم های سیاه آراستند چون مردم این آزادی عمل را دیدند بنای گریه و نوحه گذاشتند و اقامه عزا نمودند. در کوچه و بازار به صورت خود می زدند و نوحه سرایی می کردند در دوره صفوی این تعامل به اوج خود رسید چون شاهان صفوی شیعه مذهب بودند و نسبت به امامان ارادت خاصی داشتند در تجلیل از مقام آنان به خصوص برپایی مراسم سوگواری و تعزیه امام حسین (ع) به کوشش جانانه برخاستند و در این دوران هنر سخنوری نوحه سرایی حماسه خوانی به اوج خود رسید . پس از دوران صفوی در عصر حکومت زندیان نوحه سرایی تبدیل به شبیه خوانی گردید. و در یک روند تکاملی شکل نمایش کامل تری پیدا کرد. در دوره قاجار تکایایی به منظور تعزیه و شبیه خوانی به وجود آمد، مهمترین آن تکایای دولت بود که در زمان ناصر الدین شاه قاجار در تهران ساخته شد که شاه مذکور تمامی خطبا و علمای دینی و مدیحه سرایان و نوحه سرایان را به مدت ده روز به این تکیه دعوت می کرد و عزاداری برای سالار شهیدان به طور مفصلی انجام می شد.

یکی از مراسمات عاشورایی پر احساس مردم آذربایجان بر پایه “شاخسی” است . “شاخسی” که تحریف شده شاه حسین است به لفظ عوام می باشد . شاخسی در دوره صفوی یک تمرین و مشق نظامی بود که در آن زمان رایج شده بود . این مشق نظامی برای آمادگی فدائیان صفوی( قزل باشها) برای جانبازی بیشتر در راه امام حسین (ع) بوده و در اوایل در این مراسم به جای چوب دستی از شمشیر استفاده می کردند. هنگام غروب جوانان و مردان محله در میدان محله یا جلوی مسجد جمع می شدند، هر یک از آن ها چوب دستی بلند و محکمی در دست داشتند و به دستور رئیس دسته صف می بستند و چوب دستی را همانند شمشیر در دست راست            می گرفتند و دست چپ را از پشت به کمر نفر سمت راست خود قرار می دادند و با نظم خاصی حرکت        می‌کردند

000 as006

000 ggggg006

0sdj'00 016

در این موقع مشعل‌ها یا چراغ ‌زنبوری نیز جهت روشنایی به کار می بردند. افراد در صف و حرکت خودشان پاهایشان را با ریتم خاص و هماهنگ جلو و عقب می بردند، حرکت دیدنی و مهیج به صورت رزمی و حماسی از خود نشان می دادند. اشعار سر دسته بیشتر جنبه حماسی داشت و آمادگی افراد را برای فداکاری در راه امام حسین (ع) را می خواند . وقتی سر دسته با ریتم کند می خواند ، دسته با ریتم کند جواب می داد و با بالا بردن ریتم تیز، حرکت خود را تند انجام می دادند در هنگام تقابل دو دسته به یکدیگر به صورت پرسش و پاسخ دو قطعه شعر می سرودند. سوال دسته اول ( هانسی گروهین بئله مولاسی وار) در جواب دسته دوم         می گفتند:  ( شیعه لرین حضرت عباسی وار). در مشکین شهر هم از فردای عید غدیر خم به مدت یک هفته مراسم شاخسی با شور و هیجان با رقابت بیشتر محلات در میدان آزادی که به لحاظ اینکه در زمان پهلوی اول مکتب خانه و حسینیه روحانیون متشخص از جمله : ملا عین اله اقل الناس ، ملا فتح اله فاضلی، ملا رحمان معلمی، ملا محمد باقر متولی و امثال آن ها بوده. بدین منظور جهت قداست این مکان مقدس و فرهنگی همه دسته جات حسینی در این محله عزاداری می کنند که بر اثر خیابان کشی طرح هادی در این محله در سال 1316 به چهارراه تبدیل گردیده است و در روز 27 ذی الحجه شاخسی تعطیل می شد و مراسم طشت گذاری انجام می شد و مساجد بازگشایی می گردید. عزاداری مشکین شهر و حومه به قدری جذاب و گیراست که باعث جلب توجه سیاحان و مهمانان خارجی می گردد. لازم به ذکر است روال عزاداری قبلا در مساجد به این شکل بوده که هیچ محله ای در مسجد خود عزاداری نمی کردند و به صورت مهمان برای عزاداری به مسجد های دیگر می رفتند و قسمتی از پیرمردان و پیشکسوتان به صورت باقیمانده جهت استقبال و پذیرایی از دسته جدید می ماندند، بدین روال دسته ای که می خواست به مسجدی برود در دویست متری با صدای بلند یا حسین می گفتند و فورا اهالی آن مسجد با چراغ زنبوری و پرچم به استقبال دسته مهمان می رفتند و در پایان مهمانان با پذیرایی چای از مسجد خارج میشدند. اما شبیه خوانی در مشکین شهر فقط در یک نقطه شبیه انجام می شد و میدان شبیه کنونی که به یاد و خاطره آن روز ها در بین مردم مصطلح است و از تمام هنرمندان شبیه خوانی محلات دیگر نیز به اتفاق استفاده می کردند. مرحوم ابوالفضل اسکندری از متنفذین مشکین شهر که هم، زمانی شهردار وقت بود و هم پیر غلام  مسجد امیرالمومنین (شاه سابق) که قبلا مسجد جامع بوده و تمام روسای ادارات و فرماندهان نظامی در موقع عزاداری ماه محرم به آن مسجد می آمدند، آقای ابوالفضل اسکندری، از فرمانده پادگان سرهنگ رحیم زاده که در مراسم عزاداری در همان مسجد حضور می یافت اسب و شمشیر و لباس ارتشی جهت اجرای برنامه شبیه خوانی درخواست می کرد و ایشان نیز با میل و علاقه تقبل می کردند. حال به لحاظ کثرت و ازدیاد مراسم  شبیه خوانی در اکثر شبیه خوانیها آن طوری که ارزش واقعی خود را حفظ کند، تاثیر بسزایی را ندارد.

000 013segfrlio

000 013sadskjvrp

000 012asdfghkl

یاد و خاطره شبیه خوانی روستای قره درویش که قبلا بزرگانی از جمله اباصلت مومنی نقش (شمر)، حاجی ولی اله ذاکری نقش امام حسین، کربلایی محرم جعفری کد خدای روستا نقش حضرت ابوالفضل (ع)، مرحوم غلام توحیدی در نقش (حر) (ع) انجام می گردید لازم به یاد آوری است اولین بار مراسم شبیه خوانی در مشکین شهر توسط شخصی به نام” امراه” که تحصیل کرده آذربایجان شوروی بوده و در قره درویش ساکن بود در همین محل اجرا و بعدا فرهنگ شبیه خوانی را در این منطقه ترویج نمود. گذشته از شبیه خوانی شاخسی این روستا نیز ستودنی است. در عاشورای 1391 بنده دسته جات حسینی را تماشا می کردم، راس ساعت 12 شاخسی قره درویش در شهر حضور داشت و مرحوم اسداله توحیدی باز نشسته ارتشی چنان با ریتم خاصی شاخسی می گفت، آرزو کردم که آقای جواد دهقانی خبرنگار محترم کاش این صحنه را ضبط کرده و به عنوان آرشیو در تاریخ کشور نگهداری می شد. البته تمام روستاهای مشکین شهر هر یک به نوبه خود از یک حلاوت خاصی برخوردارند ولی به عنوان مثال : گریه و شیون و نوحه سرایی روستای میر کندی(دوکش)، شاخسی حماسی روستای پریخان که با یک حرکت وسیع و حماسی در روز تاسوعا مردم مشکین شهر  را به تماشای خود فرا می خواند. مهمان نوازی عاشورایی روستای باللوجه که از امتیازات ویژه ای برخوردار است. بدون اغراق می گویم در روز عاشورا این روستا از هزاران مهمان عاشورایی پذیرایی می کند هیچ خانه ای نیست که در روز عاشورا مهمان امام حسین (ع) نداشته باشد و همچنین انسجام و نظم عزاداری مسجد امیر المونین روستای آقدرق در خصوص رعایت ادب جوانان نسبت به بزرگسالان مجلس و همچنین بذل و احسان آبگوشت سنتی این منطقه کما فی السابق همه ساله در روز 12 محرم مصادف با سومین روز شهادت حضرت سید الشهداء (ع) از تمامی نقاط شهر و روستای همجوار پذیرایی میگردد . در تمام ادوار، عزاداری به نحو احسن برگزار می شد فقط در یک برهه از زمان خاصی در سال 1351 موقعی که حقیر جوان بودم صبح ساعت شش از وزارت کشور به شهربانی ها و ژاندارمریهای استان ها و شهرستان ها مقررات حکومت نظامی وضع گردید که تا ساعت چهار بعد از ظهر روز عاشورا کسی حق ندارد از منزل بیرون بیاید. در مسجد عباسیه محله چایپاره به طور مخفیانه با نوحه خوانی شاعر اهل بیت مرحوم منعم اردبیلی عزاداری می کردند. حقیر که علاقه خاصی به شبیه خوانی داشتم سراغ شبیه خوانی ها را گرفتم. رفتم به روستای قره درویش، آنجا را خالی از سکنه دیدم و هیچ کس در روستا حضور نداشت و از بیراهه به روستای باللوجه رفتم که مردم در اماکن سربسته مشغول عزاداری بودند، درها بسته بودند که مامور ژاندارمری فردی به نام بهرام عالی نژاد قشلاقی بود و مرحوم سید احمد موسوی ابوی آقای میر عقیل موسوی که نقش حضرت ابوالفضل(ع) ایفا می کردند برای کسب اجازه از این مامور گفتند، سرکار تو را قسم به حضرت ابوالفضل و روح سید الشهدا (ع) قلب ما می ترکد لااقل اجازه بده نقش حضرت ابوالفضل را بیاوریم. این مامور با گریه گفت: که قربان حضرت ابوالفضل ولی بنده مامور هستم و معذور، کاری بکنید که موقعیت من به خطر نیفتد. کد خدای روستا مرحوم احمد خان قاسمی گفت: نگران نباش از دم بیمارستان مشکین شهر تا روستا در فواصل معین سوت زن انتخاب کرده ایم که اگر جیپ ژاندارمری ظاهر شود با یک سوت می توانیم عزاداری را جمع کنیم و به حول و قوه الهی تا پایان مراسم مشکلی پیش نیامده و جیپ ژاندارمری ظاهر نشد.

000 011w,cihg

000 011gflerty

000 010wnhi;asg

بنده بعد از رفع حکومت نظامی آمدم و جریان شبیه خوانی را گفتم و هیچ کس باور نکرد که در این موقعیت خفگان و خطرناک شبیه خوانی صورت گرفته باشد. بالاخره این حکومت نظامی سال دیگر با اعتراض آیات عظام و روحانیون و مردم عزیز و عاشقان اباعبدالله حسین(ع) لغو گردید. موج دوم عاشورای سال 1357 که در آذر ماه همان سال مواجه با دولت نظامی و نخست وزیری ارتشبد غلامرضا ازهاری که مقررات حکومت نظامی وضع گردیده بود با ملاحظه موقعیت حساس کشور به مدت دو روز حصر حکومت نظامی شکسته شد و تمامی نظامیان، سربازان و افسران به پادگانها فرا خوانده شدند در واقع عاشورا و اربعین سال 57 کاتالیزری برای پیروزی انقلاب اسلامی گردید.

به لحاظ یاد بود و تداعی پیشکسوتانی که دار فانی  را وداع گفته اند اسامی آن ها با نقش رل مربوطه به شرح زیر اعلام می گردد:

  1. حاج عباداله ایمان زاده (نقش عمر سعد)
  2. حاج حسن محمدی (حضرت مسلم)
  3. مشهدی مقرب انصاری (شمر)
  4. حاج مجید ناصری (امام حسین)
  5. حاجی معتمدی (حضرت ابالفضل)
  6. کربلایی اباذر تاج بخش (امام حسین)
  7. خلیل متولی ( شمر)
  8. ماشااله رستمی (شمر)
  9. حاج میر علی سید نقیب (امام حسین)
  10. حاج نقی متولی (حر)
  11. عظیم طلوعی (شمر)
  12. محمد علی عبدالهی (شمر)
  13. مشهدی فیروز جلیلی (امام حسین)
  14. مشهدی حسنعلی اصغری میرک (امام حسین)
  15. حاجی ولی عباسی دوکش (شمر)
  16. کربلایی اله ویردی پور امامقلی (امام حسین)
  17. عبدالحسین محدث قورت تپه
  18. حاجی میرزاعلی نوری دوکش
  19. میر رحمت اله سید عزیزی
  20. حاجی علی رحیم زاده (علی هیتلر)
  21. عباسعلی جعفری
  22. میر محمد سید عزیزی
  23. مشهدی عبدالعلی قاسم زاده
  24. میرزا علی صادقی
  25. میرزا عبدالعلی صادقی
  26. مظاهر حکیمی
  27. عقیل حکیمی
  28. یحیی ناقلی
  29. جعفر قلی زنده دل
  30. صمد سلیمان زاده
  31. حمزه سلیمانی مقدم (مامور شهربانی در نقش حضرت زینب)
  32. مالک قدیریان نیاری (مامور شهربانی در نقش حضرت زینب)
  33. کریم ممتازی ( مامور شهربانی در نقش حضرت لیلا)
  34. یوسف موحد
  35. حاجی اسرافیل فتاح زاده
  36. میر اسداله نقیبی
  37. عیسی نام آور
  38. جواد حسنی
  39. یوسف نوروزی
  40. میرزا ابوالفتح فتح الهی
  41. یوسف امیری
  42. حاجی نورالدین صباغی عرب
  43. حسین آقا بختیاری عرب
  44. سواد نیک نفس عرب

ضمنا دو نفر از همشهریان عزیز آقای سلیمان قاسمی امام خوان روستای قره درویش و آقای محسن حق ویردی زاده عباس خوان روستای حیق در روز عاشورا در حین اجرای مراسم عزاداری جان به جان آفرین تسلیم نمودند.

000 009azmo

000 0wrkx09

000 0fujk07

((روحشان شاد و یادشان گرامی باد))

التماس دعا دارم نصر اله یعقوبی خیاوی

استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است


5 ديدگاه مطلب براي " تاریخچه عزاداری در ایران و مشکین شهر " ارسال شده است.

  1. خادمی گفت:

    بسمه تعالی از استاد نصراله یعقوبی بخاطر زحماتی که در روشنگری نسل جوان شهرستان مشگین شهر میکشد از بن دندان تشکر میکنم . امید وارم از وجود نازنین ایشان به نحو احسن استفاده شود . و تا دیر نشده اصحاب رسانه از اطلاعات شفاهی آن بزرگوار به نحو مطلوب بهرمند گردتد .

  2. بابام زاده گفت:

    سلام
    با تشکر از استاد نصیر الله یعقوبی خیاوی و همچنین از سایت ایلقار نیوز

  3. آرمان گفت:

    از استاد یعقوبی بینهایت تشکر نموده به جهت زنده نگهداشتن فرهنگ عاشورایی منطقه و همچنین فرهنگ اجتماعی مشگین شهر.وضمنا از مسئولین استدعا دارم از ایشان حمایت بیشتری در ترویج اینگونه فرهنگهای تاریخی را بنمایند

  4. هیئت امنای مسجد قره درویش گفت:

    اینجانبان خادمان مسجد سید الشهدای محله قره درویش از جناب آقای نصر اله یعقوبی تشکر مینماییم . امیدواریم عزیزانی که چندین دهه در شغل خبرنگاری فعالیت میکنند ویا جراید انتشار میدهند چند واحدی از کلاس استاد بهرمند گردند .

  5. هاتف پورمحسنی خیاوی گفت:

    باتقدیر و تشکر از زحمات سروران گرامی آقایان : نصراله یعقوبی ، اکبر عطایی ، حمید نجف اوغلی خیاوی در خصوص تهیه و تنظیم این مجموعه بی نظیر که در رشد و تعالی فرهنگ عاشورایی اهالی محترم مشکین شهر و سایر بازدیدکنندگان عزیز مفید و مثمر ثمر واقع شده اند. و طلب رحمت و مغفرت و اجری بی پایان بر هنرمندانی که دار فانی را ودا کرده اند. و در نهایت سپاس از مدیر محترم سایت تی نیوز

ارسال نظر

نظراتی که حاوی توهین و تضییع حق بوده یا ضعیف و دارای بار حقوقی باشد، تائید نخواهند شد


آخرین اخبار