ایلقار نیوز:با توجه به اهمیت و حساسیت موضوع مهار آب های سطحی و استفاده بهینه از آن خصوصا در ایران که کمبود آب در پهنه وسیعی از کشور وجود دارد، نیاز به
شناسایی و به مدل در آوردن رفتار و عملکرد منابع آبی جهت برنامه ریزی های بلند مدت و کوتاه مدت و استفاده بهینه از پتانسیل های آنها بسیار حساس شده و مورد نیاز می باشد. تخمین و پیش بینی جریان رودخانه خیاوچای به منظور بهره برداری و مدیریت منابع آب و رفتار سنجی حوضه های آبریز بسیار حایز اهمیت می باشد. رودخانه خیاوچای یکی از حوضه های مهم می باشد که بررسی تغییرات دبی آن می تواند به نوعی مردم منتطقه را از نگرانی موجود در مورد آینده این رودخانه در آورد. نگرانی هایی از قبیل کم شدن یا حتی خشک شدن این رودخانه ها. مطالعه این تغییرات دید بهتری را در اختیار تصمیم گیران منطقه برای سال های آینده قرار خواهد داد.

بررسی نتایج حاصل از آزمون من – کندال روی داده های دبی رودخانه خیاو چای

نتایج آزمون من – کندال به ما نشان می دهد که دید کلی اکثر ماه های رودخانه خیاوچای شهرستان مشکین شهر کاهشی است. یعنی در کل ماه های سال رودخانه خیاو چای هرچند با شیب تند ولی در حال کم آب شدن است و این همان نتیجه ای بود، که با توجه به گرم شدن کره زمین و کاهش بارندگی برف و باران و کمبود آب انتظار می رفت. در نتایج مشخص شده همه ماه های رودخانه خیاوچای دارای میانگین آماری Z من – کندال منفی بوده اند، با توجه به اینکه اکثریت ماه ها دارای کاهش آبدهی در ۲۰ سال اخیر است. درست است که در یکی از ماه ها دارای آماره ی Z مثبت می باشد که با توجه به عدم امکان اطلاق جمله روند کاهشی بر آن، خود زنگ خطری از کم آب شدن این رودخانه را به صدا در می آورد. اظهارنظر در مورد تغییرات کلی رودخانه خیاوچای در فصول و ماه های مختلف به دلیل فاقد روند بودن میانگین زمانی آنها امکانپذیر نبود. با توجه به اینکه در شش ماه فصل سرد سال شاهد دبی به ظاهر زیاد این روخانه هستیم ولی تا حد امکان از دستکاری بستر های طبیعی رودخانه در بالا دست بدون مجوز و غیر قانونی بودن آن(عشایر و …) به منظور جلوگیری از کاهش آبدهی آن امتناع شود. لازم به ذکر است طبق مطالعه و نظریه کارشناسی انجام شده توسط مهندسین مشاور وزارت نیرو بر روی این رودخانه با توجه به وحشی بودن این رودخانه و با شیب بسیار زیاد احداث سد در این رودخانه امکانپذیر نیست. تا از هدررفت آب آن جلوگیری شود. پس می توان طبق نظریات کلی اعلام نمود که در اثر یک کارشناسی سنجیده، آبی که در طول شش ماه سرد فصل سال که بلا استفاده بوده و به هدر می رود آن را بوسیله سیستم های انتقال آب به نزدیکترین سد در حال احداث خارج از بستر (سد احمد بیگلو) که این ظرفیت آبگیری را دارد و هم مقرون به صرفه است هدایت گردد که هم از هدر رفت آب آن جلوگیری شده و هم مورد آب انباشت قرار داده، که در نتیجه می توان از این روش از آب سد احمد بیگلو در فصول گرم سال در آب شرب شهری استفاده کرده، و مقدار آبی که حدود Lit.s 300 طی ۲۰ سال است از خیاوچای جهت تامین آب شرب شهری برداشت می شود، با رها سازی آن در آب زراعی کشاورزان شهر و روستائیان پایین دستی مشکین شهر مورد استفاده قرار داد، که موجب برطرف شدن کم آبی و رونق کشاورزی می شود.

با این حساب چرا مردم مشگین شرقی وروستاهای همجوار از این نعمت الهی محروم بمانند.

مهندس محمد صادقی نصیرآبادی مدرس دانشگاه و کارشناس ارشد عمران- آب