ایلقار نیوز:رادن گاز پرتوزایی است که در سال 1898 کشف شد تولید رادن متناسب با میزان رادیوم موجود در زمین است. ایزوتوپ رادن در اثر نشر یک‌ذره آلفا از عنصر رادیوم حاصل می­گردد. رادن و محصولات واپاشی آن تابش آلفا دارند. اگرچه برخی از ذرات بتا و پرتوهای گاما نیز منتشر می‌شوند ولی ذرات آلفا چون برد کمی دارند در پوست یا بافت جذب می‌شود. این گاز می­تواند مسافت­های طولانی در داخل زمین یا اتمسفر را طی کند؛ و با تنفس آن سلامت انسان به خطر می­افتد البته مهم‌ترین خطرات ناشی از این گاز ناشی از دختران آن می‌باشد. به‌غیراز رادن دیده نشده که تابش طبیعی برای سلامتی زیان‌بار باشد. این گاز با نیمه‌عمری معادل 3.82 روز تابش آلفایی باانرژی 5.4 مگا الکترون‌ولت تولید می‌نماید. این گاز در طبیعت از فراوانی نسبی برخوردار بوده و ازنظر حفاظت و سلامت انسان‌ها حائز اهمیت فراوان است. گاز رادن بعد از مصرف سیگار دومین عامل ابتلا به سرطان ریه شناخته ‌شده است. به‌غیراز سرطان ریه بحث‌هایی در مورد ارتباط این گاز با سرطان معده، سرطان پوست و آلزایمر شده است اما فعلاً به اثبات نرسیده است. این گاز از منابعی مانند خاک بستر، آب و مواد ساختمانی وارد ساختمان می‌شود در ورود این گاز عواملی مانند دما، اختلاف فشار، باد و رطوبت دخالت دارد. غلظت این گاز در آب‌های سطحی بسیار کم است اما غلظت آن در آب قنات‌ها بخصوص قنات‌هایی که بستر گرانیتی دارند بسیار بالا مشاهده‌شده است. برای اندازه‌گیری گاز رادن دستگاه‌های مختلفی با جنس‌های مختلف ساخته‌شده است که یک نوع تقسیم‌بندی به دو نوع فعال و غیرفعال دستگاه‌ها را طبقه‌بندی می‌کند بهترین تعریفی که برای این طبقه‌بندی می‌توان در نظر گرفت این است که یک سیستم آشکارساز رادن فعال است اگر نیاز به منبع تغذیه خارجی یا داخلی ازجمله باتری داشته باشد و غیرفعال است چنانچه نیاز به منبع خارجی یا داخلی نداشته باشد. در این پروژه از دستگاه غیرفعال AEOL که ساخت کشور ایران بود استفاده شد.  28 نمونه از این دستگاه‌ها در مکان‌های مشخص‌شده در شهرستان مشکین‌شهر و شهر توریستی سرعین بکار گرفته شد که از این تعداد 4 نمونه در آبگرم‌های این دو شهر قرار گرفت که 2 نمونه در شهرستان مشکین‌شهر با غلظت متوسط7 و دو نمونه در آبگرم‌های شهر سرعین با غلظت متوسط16.04 به دست آمد البته به خاطر غلظت بالا که در آبگرم‌ها وجود دارد این نمونه‌ها به‌صورت یک‌ماهه برداشت شدند.  نمونه‌های بکار گرفته‌شده در منازل به‌صورت کاملاً پراکنده در جهات مختلف شهرستان مشکین‌شهر و چند تا از دهات‌های این شهرستان پراکنده شد و متقابلاً در شهر سرعین توزیع شد نمونه‌های بکار گرفته در منازل مسکونی در طبقات همکف و به‌صورت سه‌ماهه انجام گرفت که درنتیجه آن مشخص شد که متوسط غلظت در شهرستان مشکین‌شهر 4.5 و در شهر سرعین 5.93 می‌باشد که با توجه به غلظت پیشنهادشده از طرف EPA که 4را آستانه اقدام اعلام کرده لذا باید تدابیر لازم در این مورد بکار گرفته شود. در ادامه با توجه به متد ارائه‌شده توسط  EPAو تعمیم غلظت متوسط برای کل استان اردبیل به ارزیابی ریسک این گاز برای اولین بار در ایران پرداخته‌شد که با توجه به نتایج به‌دست‌آمده از تعداد نمونه‌های بکار گرفته‌شده  نشان داده شد که  درصد قابل توجهی از سرطان ریه که در استان اردبیل رخ‌داده است ناشی از گاز رادن می‌باشد که با توجه به بالا بودن این درصد و نیز با توجه به اینکه این گاز مستقیماً با حیات بشر سروکار دارد باید به نحو صحیح مدیریت در مورد این مشکل انجام گیرد تا شهروندان حداقل آسیب را از این آلاینده دریافت کنند.در ادامه راهکارهایی ارائه‌شده است:

1.استفاده از یک‌لایه شن در بستر ساختمان قبل از بتن مگر و جاگذاری لوله‌ای در این قسمت تا توسط این لوله آلاینده موردنظر به خارج از ساختمان در هوای آزاد پخش گردد

2.با توجه به اینکه بیشترین غلظت این گاز در طبقات همکف و زیرزمین می‌باشد لذا پیشنهاد می‌شود طبقه همکف به‌صورت پارکینگ باز مورداستفاده گردد

3.ترک‌های موجود در لوله‌ها و درزهای ساختمان و کف ساختمان به‌خوبی پوشانده شود

4.می‌توانیم در داخل ساختمان از دستگاه تصفیه هوا استفاده کنیم

با راهکارهای ارائه‌شده در بالا مطمئناً  غلظت این آلاینده به کمترین مقدار خود خواهد رسید

توجه:

Pc/lدر متن همان پیکوکوری بر لیتر میباشد